Bạn đã hiểu đúng về chuyển động hook của banh bowling chưa?

Khi ném hook, nói một cách dễ hiểu và mộc mạc là bạn sẽ ném quả banh sao cho nó “xoáy xoáy” rồi cong vào pocket 1-3 đế nó nổ cái đùng và hi vọng là 10 pin sẽ gục ngã. Khi vặn cho nó xoáy lên thì ta có đủ góc xoáy từ 0 đến 90 độ. Mỗi góc xoáy sẽ có hiệu ứng khác nhau và được sử dụng trong những tình huống khác nhau. Nắm rõ tác động của từng hiệu ứng chuyển động, bạn sẽ biết cách ứng dụng chúng trong từng trường hợp cận chiến trên lane một cách hiệu quả và strike nhiều hơn.

Bài viết sau sẽ dẫn dắt bạn hiểu vấn đề từ cơ bản đến nâng cao nhưng sẽ đòi hỏi bạn phải động não và tưởng tượng một chút. Vì vậy hãy đọc nó một cách từ từ và nhiều lần nhé.

1. Góc Axis Tilt và Axis Rotation là gì? 

Chắc chắn bạn đã từng nghe qua 2 cụm từ này rồi. Vậy nó là gì? Nó là 2 góc xác định đặc điểm “xoay banh” của một bowler đánh hook.

Góc Axis Tilt (góc nghiêng) được xác định bằng hình mô tả dưới đây:

Bowling axis tilt

Góc axis tilt sẽ càng lớn khi bowler càng cup (gập) cổ tay lại trước khi ra banh và nó sẽ nhỏ dần nếu bowler có xu hướng để cổ tay ở vị trí không cup cho đến ngả ra sau ( ~ 0 độ). Hãy xem 2 hình vẽ dưới đây để biết được góc axis tilt được xác định như thế nào khi bowler ra banh.

Một ví dụ về việc sử dụng góc Axis tilt quá nhiều

Góc Axis tilt càng lớn thì banh có xu hướng trượt (skid) và chuyển động sâu, xa hơn về phía cuối lane (delayed hook), ít chịu ảnh hưởng bởi ma sát khi chạm phần lane không có dầu, đồng thời trữ được động năng của mình nhiều hơn trước khi đảo hướng để vào giai đoạn roll và “xả” năng lượng của mình vào pocket 1-3. Những bowler có Axis tilt thấp thường cảm thấy banh dịch chuyển vào giao đoạn roll sớm hơn với kết quả là banh sẽ đảo hướng sớm khi chạm vào phần lane khô. Axis tilt của mỗi bowler được hình thành ổn định dựa trên phong cách đánh của mỗi người. Axis tilt quá lớn hoặc quá nhỏ đều không tốt. Dưới đây là axis tilt tham khảo của một số pro bowler

Axis Tilt of the pros

Góc Axis Rotation (góc xoay) được xác định bằng hình mô tả dưới đây:

Nói một cách đơn giản là nếu bạn lăn banh thẳng từ phía sau banh ra phía trước (perfect forward roll) thì góc Rotation = 0, thường thấy khi ta ném thẳng. Banh sẽ đi thẳng đuột 1 đường và không hook. Nếu bạn càng di chuyển ngón tay và bàn tay ra phía bên hông banh như động tác bắt tay nhau thì góc rotation càng tăng lên. Đối với hook thì góc maximum không được vượt quá 90 độ. Góc rotation 90 độ tương đương với góc lật tay ra bên hông banh như lúc cầm giỏ xách mà người ta thường nói đây là kiểu ra banh Full Roller. Còn nếu bạn lật tay hơn 90 độ thì có nghĩa là bạn đang đánh spinner rồi đó. Góc rotation để bắt đầu tốt nhất là 45 độ vì nó giúp banh thích ứng tốt nhất với nhiều kiểu dầu khác nhau.

Bowling 45 degree axis rotation

Bowling 90 degree axis rotation

Tương tự với hiệu ứng của góc Axis Title Góc Rotation càng lớn thì banh có xu hướng trượt (skid) và chuyển động sâu, xa hơn về phía cuối lane (delayed hook), ít chịu ảnh hưởng bởi ma sát khi chạm phần lane không có dầu, đồng thời trữ được động năng của mình nhiều hơn trước khi đảo hướng để vào giai đoạn roll và “xả” năng lượng của mình vào pocket 1-3. Đặc biệt, góc rotation nhất thiết phải được  tăng lên khi bạn muốn đánh hook góc rộng hơn. Đây là quy luật khó thay đổi trong điều kiện vật lý hiện nay. Lí do vì sao sẽ được lí giải ở phần tiếp theo.

2. Mối quan hệ của Axis Tilt và Axis Rotation

Sau khi đã hiểu được Axis Tilt và Axis Rotation, bạn cần biết chúng có mối quan hệ ra sao trong chuyển động hook và tác động như thế nào đến hiệu quả strike tối ưu. Ok ta bắt đầu nhé:

RELATED POST:  Chuẩn bị tâm lý trước giải đấu bowling

Giai đoạn 1: Khi bắt đầu ra banh, bạn đã cho quả banh 1 góc axis tilt (at) và axis rotation (ar) nhất định. Axis tilt càng lớn thì banh càng hook trễ. Quá trình này gọi là quá trình banh trượt trên lớp dầu. Axis tilt và axis rotation sẽ giảm dần khi banh di chuyển ra khỏi lớp dầu do tác động của ma sát và lõi banh, kéo banh về vị trí roll ổn định nhất.

Giai đoạn 2: Banh sẽ bắt đầu đảo hướng khi axis rotation > axis tilt, đó là lúc bạn có cảm giác quả banh bắt đầu dựng đứng lên. Trong một số trường hợp nếu bạn làm cho At quá lớn so với Ar đến nỗi ở vị trí banh cần phải đảo hướng mà ar vẩn chưa thể lớn hơn at thì banh sẽ bị hụt mất 1-3 mà bạn thường gọi là banh bị tuột.

Giai đoạn 3: Là giai đoạn banh roll vào pin, hiệu quả roll tối ưu sẽ là khi ar=at > 0. Nếu ar = at = 0 banh sẽ roll thẳng đuột, thẳng chết và hiệu quả phá pin là tệ nhất. Bạn sẽ thường thấy điều nay khi banh vẫn va vào 1-3 nhưng có xu hướng trôi tuột đi và thường để lại các pin 5 hoặc vài pin bên trái  hoặc tệ hơn là những quả split kiểu 7- 5 (ngược lại với bowler tay trái). Vì vậy banh phá pin mạnh nhất và tỉ lệ strike cao nhất là khi ar=at > 0. Nhiệm vụ của bạn là phải cân bằng thời gian góc ar và at giảm đi để đạt được “thời điểm vàng ar=at>0” này càng nhiều càng tốt.

Quan sát giai đoạn góc ar = at > 0 khi banh va vào pin

3. Cách điều khiển góc Rotation và cách ứng dụng chúng

Trong 2 góc Rotation và Tilt thì góc Tilt của bạn thường ổn định và chịu ảnh hưởng bởi style đánh. Còn góc rotation thì linh động hơn và có thể thay đổi theo ý đồ của bowler. Khả năng thay đổi góc rotation giúp bạn thích ứng được với nhiều điều kiện dầu lane khác nhau và kiểm soát được khả năng banh va vào pocket tốt hơn. Ta có thể thay đổi các góc rotation thông thường theo 4 mức sau:

a. Góc 0 độ: 

Cầm banh, khép ngón trỏ lại và xòe ngón út ra hết mức. Bẳng cách này, bạn sẽ tiêu diệt toàn bộ góc rotation. Cách này sử dụng khi bạn muốn đưa banh đi thẳng tuyệt đối. Hay dùng khi đánh spare thẳng.

b. Góc 10-30 độ: 

Cầm banh, khép ngón trỏ và ngón út lại vào sát 2 ngón giữa. Việc ép 2 ngón trỏ và áp út lại sẽ hạn chế việc ngón tay xoay ra bên hông, từ đó giảm thiểu góc rotation. Bạn sẽ có cảm giảc ra banh theo kiểu xộc thẳng các ngón tay khi đưa banh ra sàn chứ không lật sang bên hông của banh. Một số bowler cũng sử dụng kết hợp ngón tay này để đánh spare thẳng với banh spare.

Kiểu ra banh này là điển hình của Walter Ray William Jr, một huyển thoại PBA.

Kiểu ra banh này có một số ưu nhược điểm sử dụng như sau:

Lợi điểm: 

+ Banh chuyển động vô cùng ổn định trên các kiểu dầu khô ướt. Khi thấy banh ở back end lúc thì bị hook sớm, lúc thì tuột, mất ổn định thì bạn nên sử dụng kiểu ra banh này. Banh sẽ chuyển động vào giai đoạn roll sớm hơn nhưng lại đều, smooth (mượt) hơn và ít bị giật bậy.

+ Thích hợp nhất với các đường hook góc nhỏ từ mũi tên số 2 trở ra mép phải (hoặc trái với tay trái).

+ Khi dầu nhiều, banh có xu hướng tuột thì việc sử dụng góc rotation này sẽ giúp banh vào roll sớm hơn tránh tuột.

Bất lợi: 

Trong một số trường hợp, kiểu ra banh này dễ để lại pin 10 nhiều do banh ngoặt không mạnh ở back end. Nếu thấy pin 10 để lại nhiều thì bạn có thể tăng góc rotation lên.

RELATED POST:  2 kỹ thuật bowling nền tảng giúp bạn có cú ra banh như ý

c. Góc từ 30 đến 45 độ: 

Cầm banh, xòe rộng 2 ngón trỏ và út ra. Đây là kiểu ra banh thường dùng nhất khi bắt đầu trận đấu. Có thể gọi là kiểu ra banh “sách giáo khoa” luôn.

d. Góc từ trên 45 độ đến 90 độ: 

Cầm banh, khép tối đa ngón út và xòe tối đa ngón trỏ. Bằng cách này bạn sẽ cảm thấy ngón tay mình vòng ra bên hông banh lúc release nhiều hơn, banh sẽ xoay tròn hơn khi chuyển động. Có một quy luật khá đơn giản như vầy. Đó là nếu bạn muốn banh trượt dài và xa hơn, ít chịu ảnh hưởng bởi ma sát thì cứ tăng góc rotation lên. Banh sẽ skid nhiều hơn và đảo hướng mạnh ở back end.

Khả năng thay đổi góc rotation của banh sẽ giúp bạn mở rộng khả năng thích ứng của mỗi quả banh mà bạn đang sở hữu. Nói một cách khác, bạn có thể dùng ít banh hơn mà vẫn có thể thích ứng được nhiều điều kiện lane, dầu hơn.

4. Cố để tay phía sau banh nhiều hơn (?!!!)

Ok! “Keep your hand behind the ball!” là câu nói thường thấy của dân bowler quốc tế. Khi qua Việt Nam thì nó cũng được dịch ra khá sát nghĩa. Tuy nhiên, ý nghĩa của câu nói này sẽ giống như câu chuyện “Muốn luyện được môn võ công này bạn phải tự hoạn!” Sau đó, võ nhân tự hoạn thật và lật tiếp sang trang sau thì sách lại ghi “Không thiến cũng chẳng sao!” Đó là ý nói, bạn phải đọc hết và hiểu toàn bộ ý nghĩa của bí quyết chứ không phải chỉ hiểu 1 phần.

Việc giữ tay phía sau banh khi release banh là hoàn toàn chí lí! Tuy nhiên, khi dứt điểm HOOK, bạn phải lật NGÓN TAY TỪ PHÍA SAU BANH RA BÊN HÔNG BANH Ở MỘT GÓC ROTATION NÀO ĐÓ! CHỨ KHÔNG THỂ ĐẨY BANH 100% TỪ PHÍA SAU RA PHÍA TRƯỚC. VÌ ĐÓ LÀ CÁCH ĐÁNH THẲNG! Bạn nên nhớ, một quả banh có lõi cho hook chỉ phát huy được khả năng hook khi bạn cho nó 1 góc rotation nhất định > 0. Nếu bạn ném 1 quả banh hook với góc rotation bằng 0 nó sẽ vẫn đi thẳng. Bạn nên nhớ, không ai đánh hook mà dùng góc rotation bằng 0. Ngay cả Walter Ray William, người nổi tiếng với góc Rotaion rất nhỏ cũng nằm trong khoảng từ 10 đến 20 độ. Nói tóm lại câu nói “Cố để tay phía sau banh nhiều hơn” là cách nhắc nhở tránh cho bạn lật cánh tay ra bên hông banh quá sớm và quá nhiều. Chấm hết!

*Lưu ý: lật ngón tay chứ không phải lật cánh tay các bạn nhé. Việc lật ngón tay sẽ kéo theo lật bàn tay nhưng không bao giờ lật cả cánh tay. 

Một số bowler mới tập hook nghe câu “Cố để tay phía sau banh nhiều hơn” thì cứ một mực nhảy vào thực hành ngay và lăn cho banh thẳng đuột về phía trước rồi cho rằng mình đang “roll banh” rất nhiều. Một sự hiểu lầm tai hại. Đặc biệt khi muốn đánh góc lớn hơn hay khi di chuyển chỗ đứng sang bên trái lane (tay phải) thì bạn càng phải tăng góc rotation lên. Nói cách khác là cho ngón tay xoay ra bên hông banh nhiều hơn, chứ không thể cứ lăn thẳng banh về phía trước và hi vọng nó sẽ ngoặt vào. Nếu bạn có thể kiên nhẫn đọc tới đây bạn sẽ thoát khỏi vòng luẩn quẩn này nếu đang mắc phải vấn đề lầm tưởng trên.

Bài viết được thực hiện từ những trải nghiệm và nghiên cứu có nguồn gốc rõ ràng kết hợp với việc quan sát thực tế các bowler luyện tập trong cộng đồng, vì vậy các bạn có thể tin tưởng đây là những kiến thức mang tính khoa học và có giá trị bền vững. Hi vọng nó sẽ giúp các bạn tạo ra những thay đổi lớn trong cuộc chơi của mình. Cheers!

Pass it on, happy bowlers!

Comments

Published by

Tất cả những gì mình viết về bowling là những gì mình đã trải nghiệm, thực nghiệm và thật sự mong muốn các bạn sẽ "happy" hơn khi bowl sau những bài viết này.

6 thoughts on “Bạn đã hiểu đúng về chuyển động hook của banh bowling chưa?”

Comments are closed.